«ԶՈՐԱՎԱՐ ՍԵՊՈՒՀ» ՊԱՏՄԱՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՎԵՐԼՈՒԾԱԿԱՆ ԿԵՆՏՐՈՆԻ ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ԿԱՅՔ


Նկար

Հայաստան — Արձանագրելի աշխարհաքաղաքական պատկերը (2026)

09/01/2026

1) Արտաքին քաղաքական առանցքահենություն — «Ռուսաստանյան կախվածությունից դեպի բազմավեկտորություն»
Հայաստանը 2022–2026 ընթացքում կտրուկ նվազեցրել է իր անվտանգության և արտաքին քաղաքական կախվածությունը Ռուսաստանից՝ փորձելով կառուցել նոր՝ բազմավեկտոր ռազմավարություն։
 

Ինչ է նկատվում -Ռուսաստանի ազդեցությունը անվտանգության ոլորտում նվազել է՝
 ինչպես ռազմական պարտավորությունների թուլացման, այնպես էլ քաղաքական ինտենսիվության անկման պատճառով։

Հայաստանը խորացնում է կապերը  ԵՄ-ի,  ԱՄՆ-ի և Ֆրանսիայի հետ՝ հատկապես անվտանգության ու ինստիտուցիոնալ կայունության մակարդակներով։

Միաժամանակ Հայաստանը փորձում է չսրել հարաբերությունները Իրանի հետ, որպեսզի պահպանի իր հարավային հավասարակշռող առանցքը։ Այսօր Հայաստանը կարողանում է ավելի ազատ ձևակերպել իր արտաքին քաղաքական օրակարգը, սակայն այդ ազատությունը դեռևս կրում է ռիսկային ու փոփոխական բնույթ։

2) Անվտանգային միջավայր — «post-conflict, բայց ոչ post-risk»
 իրականում - Լայնամասշտաբ պատերազմի ուղիղ վտանգը նշմարվում է նվազած, սակայն լիովին վերացված չէ։
Խաղաղության պայմանագրի ստորագրման գործընթացը ձևավորում է նոր անվտանգային իրականություն, որտեղ սահմանային միջադեպերի հավանականությունը մնում է միջին կամ բարձր՝ կախված քաղաքական պայմաններից։

Հայաստանը փորձում է իր պաշտպանունակությունը կառուցել նոր մոդելով՝
 արևմտյան ռազմական համագործակցության մեծացում,
 ինքնաբավ պաշտպանական բարեփոխումներ,
 տեխնոլոգիական պաշտպանական լուծումների ուղղվածություն։

Հայաստանի անվտանգությունը կախված է ոչ թե մի քանի ավանդական դաշնակցից, այլ արագ զարգացող դիվանագիտական ու տեխնոլոգիական շերտերից։

3) Տնտեսական վերակողմնորոշում — «ռուբլու շղթայից դեպի եվրասիական/Եվրոպական հավասարակշռում»
Գլխավոր զարգացումներ - Տնտեսական կառուցվածքում նվազում է ռուսական շուկայի գերակշռությունը։
Աճում են կապերը
ԵՄ-ի հետ՝ թվային, կանաչ, կրթական ծրագրերում,
Մերձավոր Արևելքի հետ՝ լոգիստիկա ու ներդրումներ,
Հնդկաստանի հետ՝ տեխնոլոգիական համագործակցություն։

Հայաստանի՝ «Crossroads of Peace» տրանսպորտային նախագծի մասնակցությունը ստեղծում է տրանսիտային նոր լծակ։ Հայաստանի տնտեսությունը կամաց, բայց հետևողական վերակառուցվում է՝ նվազեցնելով թուլացնող կախվածությունները։

4) Ներքին քաղաքականություն — «կայունություն՝ պարբերական ճնշումներով»
Ի՞նչ է տեսանելի - Ներքին քաղաքական դաշտում շարունակվում են բևեռացված տրամադրությունները, բայց պետությունը գործում է կայուն ինստիտուցիոնալ ռեժիմով։
Տնտեսական աճը և արտաքին քաղաքական ակտիվությունը օժանդակում են սոցիալական կայունությանը, սակայն սահմանային խնդիրները,  ապատեղեկատվությունը,  ու քաղաքական մրցակցության անթափանցությունը շարունակում են լարվածություն պահել հասարակական գիտակցության մեջ։
Մի տարածաշրջանում, որտեղ ենթահոսքային ճնշումները մշտական են, Հայաստանի ներքին համակարգը աշխատում է «բազմաճյուղ հավասարակշռության» մոդելով։ Հայաստանը հիմա կառուցում է նոր պետական ռազմավարություն, որը հիմնված է նվազված կախվածությունների, բազմակողմ դիվանագիտության, տեխնոլոգիական վերազինման և տարածաշրջանային նոր դիրքավորումավորման վրա՝ միաժամանակ մնումով անվտանգության խոցելի գոտում։